Monografia „Osada Szklarska Poręba-Orle w Górach Izerskich”

Niedawno nakładem warszawskiego wydawnictwa CB ukazała się monografia historyczna „Osada Szklarska Poręba-Orle w Górach Izerskich”, której autorem jest Przemysław Wiater. Na 129 bogato ilustrowanych stronach książka przedstawia dzieje niezwykłej osady Carlstal-Orle. Do wydawnictwa dołączona została płyta DVD zawierająca kolekcje 61 zdjęć dokumentalnych z Orla i Gór Izerskich. Istotną część opracowania stanowi historia tutejszej huty szkła czynnej w latach 1754-1890, która produkowała szkło w typie millefiori, szkło vasi a reticelli, szkło barwione w masie; rubinowe, kobaltowe czy awenturynowe. Nazwa huty „Karlstal” – „Dolina Karla”, utworzona została od pierwszego imienia Schaffgotscha, właściciela tych terenów, lecz odpowiadała zapewne też Karlowi Christianowi Preusslerowi (1728-1804), jednemu z synów Johanny Catheriny Preussler. Nowa huta znajdowała się w okolicy zasobnej w złoża kwarcu, drewna i wody – podstawowych składników do produkcji szkła. Poważnym mankamentem było położenie huty w oddali od siedzib ludzkich, surowy górski klimat i zły stan dróg, co w istotny sposób przyczyniło się do jej zamknięcia. W późniejszych latach osada Carlstal stała się jednym z ważniejszych miejsc dla rozwijającego się ruchu turystycznego w Górach Izerskich. Po II wojnie światowej zmieniona została jej nazwa na Orle i stała się jedną ze strażnic Wojsk Ochrony Pogranicza. Od 1992 r. Orle działa jako znana stacja turystyczna, a jej kierownikiem jest Stanisław Kornafel.

Dnia 24.06.2000 r. odbyło się w stacji turystycznej Orle zebranie założycielskie Stowarzyszenia „Towarzystwo Izerskie” powołane do życia przez grupę miłośników Gór Izerskich. Prezesem Towarzystwa izerskiego został wybrany pełniący nieprzerwanie do dziś tę funkcję Stanisław Kornafel. Celem Stowarzyszenia jest rozwój turystyki, ochrona i zachowanie schronisk w osadzie Orle i „Chatki Górzystów”, popieranie idei ekologicznych, popularyzacja wiedzy historycznej dotyczącej obszaru Gór Izerskich [ze Statutu Stowarzyszenia]. Towarzystwo organizuje także rozmaite akcje, między innymi zimowy narciarski „Bieg Izerski”, „Bieg retro na nartach starych i zabytkowych”, cykl majowych imprez „Wiosna Izerska” i wiele innych.

Przemysław Wiater