Budowę hal sportowych w Lubaniu poprzedziła pruska reforma oświaty, która właściwie wymusiła określone standardy warunków nauczania. Zaczęło się od reformy szkolnictwa średniego. W 1891 roku wskutek pertraktacji władz miejskich z państwem pruskim nastąpiło upaństwowienie dotychczasowego gimnazjum miejskiego w budynku przy obecnym Placu Lompy.

Władze krajowe uznały jednakże, iż budynek nie spełnia wymogów adekwatnych do czasów, w związku z czym wzięły na siebie koszty utrzymania gimnazjum pod warunkiem budowy dla niego nowej siedziby. Miasto przystało na te warunki i nową szkołę i salę sportową oddano do użytku w 1893 roku przy Breite Gasse (ob. Armii Krajowej).

Po jego przeniesieniu w 1883 roku uczniów o nowego gimnazjum, w starym zorganizowano miejską szkołę podstawową (niem. Bürgerschule). Przeniesiono tutaj od 1894 roku część dzieci (8 klas) ze szkoły miejskiej w dawnym sierocińcu (Waissenhaus) przy obecnej ul. Różanej. Również i dla młodszych dzieci chciano wybudować salę sportową. Padł pomysł, aby wykupić i wyburzyć na ten cel kamienicę przy Szkolnej 9. Z zachowanego planu z początku lat 80. XIX wieku wynika, iż w zasadzie pod jednym numerem funkcjonowały trzy małe połączone kamieniczki, pochodzące prawdopodobnie jeszcze sprzed wielkiego pożaru 1760 roku. Kamieniczki te należały do bogatego fabrykanta Queissera.

 Fragment projektu z maja 1892 roku. Widoczny zarys kamieniczki Queissera (Szkolna 9) oraz kontury nowej sali gimnastycznej. Po prawej oznaczono lokalizację nowej studni.

Jedna z wersji projektu nowej sali z czerwca 1892 roku. Nie została zrealizowana, ale Abel wykorzystał tę wersję do projektowania sal przy Armii Krajowej.

Fragment projektu z sierpnia 1892 roku budowy hali sportowej przy ul. Szkolnej.

Budowa hali sportowej dla szkoły podstawowej odbyła się już na koszt miasta. Projekt hali sporządził w maju 1892 roku architekt miejski August Abel. Budowa została bardzo sprawnie zrealizowana i już w 1893 roku oddano obiekt do użytku . Budynek miał 20 na 10 m, oprócz sali do ćwiczeń znajdowała się w nim przebieralnia, pomieszczenie nauczyciela, a w piwnicy trzymano sprzęt sportowy. Koszt inwestycji wyniósł  23.942,62 marek. Hala służyła nie tylko dzieciom szkolnym, ale i Towarzystwu Sportowemu (Turnverein).

Zdjęcia sali sportowej z lat 30. XX wieku. U góry widoczna na zapleczu dawnego gimnazjum, u dołu od ulicy Szkolnej.

W 1895 roku do budynku starego gimnazjum przeniesiono także uczennice średniej szkoły. Wspomnę, że średnią szkołę dla dziewcząt (Töchterschule) założono 24 maja lub 9 czerwca 1864 roku (wcześniej nauczanie było prywatne oraz w klasztorze magdalenek). Co ciekawe uczennice korzystały z 3 pomieszczeń budynków miejskich na Szkolnej (6-8), później przeniesiono je o Waissenhaus, by po 10 latach powrócić na ul. Szkolną. Dziewczęta już od 1885 roku miały organizowane ćwiczenia gimnastyczne (Turnunterricht), korzystały także z sali sportowej, w której także odbywały się uroczystości szkolne oraz przedstawienia uczennic .

Niestety podczas walk o Lubań na przełomie lutego i marca 1945 roku, budynek sali sportowej uległ uszkodzeniu i w latach 50. XX wieku został wyburzony. Pozostały po nim jedynie fundamenty oraz bazaltowe ściany przyziemia, które mieściły dawniej wspomniany składzik na sprzęt sportowy. Ruiny te zostały usunięte w 2018 roku podczas budowy parkingu. Pozostawiono jedynie ceglaną studnię z 1882-83 roku, w której odnaleziono podczas prac wiele militariów. Nie jest wykluczone, iż w budynku sali sportowej znajdowała się przed wojną wystawa broni białej i palnej, która spłonęła wraz z halą, a z jej gliszcz po wojnie wybrano broń i wrzucono do pobliskiej studni.

Ruiny sali na Pl. Lompy na planie miasta z 1954 roku oznaczone przerywaną linią. Zbiory J.Kulczyckiego.

Fundamenty i ściany przyziemia po dawnej sali sportowej. Fot. T.Bernacki.

Cdn……

Tomasz Bernacki jest znanym lubańskim regionalistą. Zawodowo pełni funkcję Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta Lubań.

Autor: Tomasz Bernacki