Chorzy na cukrzycę często zastanawiają się, czy owoce, jako źródło cukru są
odpowiednie w ich diecie i nie będą przyczyniać się do skoków glikemii czyli stężenia glukozy
we krwi. Tymczasem dla większości chorych owoce nie stanowią w tym kontekście
zagrożenia

Owoce zawierają cukier, jednak w dużej mierze stanowi go fruktoza, która nie zwiększa
tak szybko stężenia glukozy we krwi, jak np. sacharoza, czyli cukier wykorzystywany
w kuchni, czy zawarty w słodyczach oraz słodkich napojach. Ponadto owoce zawierają
błonnik pokarmowy, który ogranicza wchłanianie cukru, pomagając w kontroli glikemii.
Większość owoców ma niski indeks glikemiczny (IG), co oznacza, że zwiększenie stężenia
glukozy we krwi po ich spożyciu jest stopniowy, co jest pożądane w terapii cukrzycy.
Niektóre owoce, np. melon, czy ananas mają średni IG, dlatego należy bardziej uważać,
spożywając niewielkie ich ilości, najlepiej do innego posiłku, np. jako deser po obiedzie lub
składnik bardziej złożonego posiłku, np. sałatki owocowo-warzywnej. Obecność białka,
tłuszczu i błonnika pokarmowego w posiłku ograniczy tempo wchłaniania cukru do
krwiobiegu.

W randomizowanym badaniu opublikowanym w 2013 r. w Journal of Nutrition, z udziałem
otyłych pacjentów ze świeżo rozpoznaną cukrzycą, nie wykazano zmniejszenia odsetka
hemoglobiny glikowanej, zmniejszenia masy ciała ani obwodu talii u osób, którym zalecono
ograniczenie dziennego spożycia owoców. Autorzy skonkludowali, że nie rekomendują
zmniejszenia spożycia owoców przez pacjentów z cukrzycą typu 2.

W pracy opublikowanej czasopiśmie The New England Journal of Medicine autorzy
zaobserwowali poprawę kontroli glikemii oraz zmniejszenie hiperinsulinemii i poprawę
lipidogramu u pacjentów z cukrzycą typu 2 na skutek zwiększenia spożycia błonnika,
szczególnie frakcji rozpuszczalnych w wodzie, a do tych zaliczają się, m.in. owoce: jabłka,
gruszki, morele, brzoskwinie czy banany. Badacze podkreślili konieczność rekomendowania
pacjentom spożywania nieprzetworzonych pokarmów bogatych w błonnik.
W najnowszych zaleceniach Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2016 r.
eksperci rekomendują spożywanie przez chorych na cukrzycę pokarmów bogatych w błonnik
pokarmowy, wymieniając jako jego źródło, obok warzyw i pełnoziarnistych produktów
zbożowych, również owoce.

Należy zaznaczyć, że rekomendacje dotyczą całych, świeżych owoców, a nie np. soków,
czy koktajli z owocami zmiksowanymi. Takie napoje, szczególnie soki, które są pozbawione
błonnika pokarmowego, mogą sprzyjać szybkiemu wzrostowi glikemii.
Kwestia reakcji organizmu chorego na cukrzycę na spożycie różnych produktów
spożywczych, w tym owoców jest indywidualna, więc należy dietę dostosowywać do danego
pacjenta. Jednak dla ogółu populacji chorych na cukrzycę, zgodnie z rekomendacjami zaleca
się spożywanie pokarmów bogatych w błonnik pokarmowy, w tym właśnie owoców.

Zbigniew Madurowicz jest pasjonatem historii, publicystą i regionalistą związanym ze Stowarzyszeniem Miłośników Górnych Łużyc. Publikuje w Gazecie Olszyńskiej i Przeglądzie Lubańskim. Z wykształcenia jest cenionym farmaceutą i Wiceprezesem Zarządu Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej.

Autor: Zbigniew Madurowicz
Data publikacji 11.05.2023 r.