Jego liczne zasługi na tym polu przetarły szlaki pokoleniom chirurgów klinicznych. Pod koniec XIX w. podejmowano próby zszywania ran serca, a w pierwszej ćwierci XX w. usuwania zrostów i wysięku osierdziowego oraz leczenia chorób zastawek, jednak chirurdzy musieli się mierzyć ze złożonymi problemami z ustaleniem prawidłowej

diagnozy, odmą, znieczuleniem, krwotokami, infekcją, zaburzeniami rytmu serca, kontrolą

ciśnienia krwi – i szeregiem innych. Chirurgia pozasercowa jak: podwiązanie przetrwałego przewodu tętniczego przez Grossa (1938), leczenie koarktacji aorty metodą Crafoorda (1944), operacja Blalocka-Taussig (1944) – przyczyniły się do ustanowienia chirurgii kardiologicznej jako odrębnej dziedziny.

Rosyjski kardiochirurg Wasyl Kolesow w 1964 r. wykonał pierwsze zespolenie tętnicy

piersiowej wewnętrznej z tętnicą wieńcową i wprowadził do chirurgii naczyń wieńcowych

szwy mechaniczne. Z kolei dwa lata wcześniej David Sabiston wykonał bajpas wieńcowy

z wykorzystaniem żyły z nogi, niestety pacjent zmarł kilka dni po operacji. Dopiero René

Favaloro, argentyński kardiochirurg pracujący w Cleveland Clinic, z powodzeniem zapoczątkował erę skutecznych operacji bajpasów wieńcowych (1968). Wynalezienie krążenia pozaustrojowego przez Johna Heyshama Gibbona stało się gwarantem bezpiecznej chirurgii wewnątrzsercowej. W 1953 r. jego płucoserce zapewniło 45 minut na naprawę ubytku przegrody międzyprzedsionkowej u 18-letniej pacjentki. Następnie

pojawiły się zabiegi naprawy zwężenia zastawki mitralnej i operacje wrodzonych wad serca, w tym zespołu Fallota, przeszczepienia serca, a także coraz to nowe usprawnienia technik diagnostycznych i chirurgicznych oraz intensywnej opieki pooperacyjnej.

Obecnie wskaźniki umieralności z powodu operacji kardiochirurgicznych sukcesywnie spadają, a chirurdzy są w stanie przeprowadzać coraz bardziej złożone operacje także u

chorych i starszych pacjentów. Przeszczepienie serca, niegdyś uważane za ostateczność, od końca lat 60. XX wieku stało się coraz bardziej powszechne, chociaż ograniczone przez

niewystarczającą podaż narządów. Innowacyjna terapia związana z przeszczepami komórek macierzystych jest obiecującą metodą regeneracji mięśnia sercowego, lecz jej stosowanie na masową skalę nadal pozostaje kwestią odległej przyszłości, podobnie jak wyzwanie stworzenia sztucznego serca.

Serce jest początkiem życia, słońcem mikrokosmosu. To bóstwo całego domostwa, jakim jest ludzkie ciało, które poprzez swoją pracę odżywia, pielęgnuje i wprawia w ruch owo ciało, kładąc podwaliny pod wszelkie życie i bijąc u źródła wszelkiego działania – pisał w 1628 r. znany angielski anatom i kardiolog William Harvey.

Historia badań nad sercem i poznawania jego tajemnic sięga czasów przedchrześcijańskich. Przez ostatnie cztery stulecia przecierano szlaki dla anatomii opisowej i patologii, następnie rozwijano metody diagnostyczne, zaś XX w. przyniósł ogromne postępy w diagnozowaniu i leczeniu chorób serca. Obecnie jesteśmy świadkami dalszego rozwoju specjalizacji medycznej z szerokim wachlarzem narzędzi diagnostycznych, w tym biomarkerów krwi i różnorodnych metod obrazowania.

Rosnące obciążenie społeczeństwa otyłością, doprowadziło do znacznego wzrostu

zachorowań na cukrzycę, która nasila częstość występowania chorób serca. Także starzenie się społeczeństwa wiąże się z wyraźnym wzrostem występowania migotania przedsionków i związanego z nim ryzyka udaru zatorowego.

W dzisiejszych czasach, choroby układu krążenia są główną przyczyną śmierci praktycznie w każdym regionie świata, a dolegliwości układu krążenia, w tym choroba wieńcowa, niewydolność serca i miażdżyca, to najczęstsze przyczyny zgonów w naszym kraju. Odpowiadają one za 37% wszystkich zgonów rocznie wśród Polaków i wymagają globalnej współpracy w zakresie zapobiegania, wykrywania i leczenia chorób serca.

Data publikacji 27.10.2024 r.