Jednostki Wojska Polskiego forsujące Nysę Łużycką

74 lata temu, 16 kwietnia 1945 roku, rozpoczęła się jedna z największych i najbardziej krwawych operacji wojskowych w historii polskiego oręża, jaką było forsowanie Nysy Łużyckiej przez jednostki 2 Armii Wojska Polskiego. Straty polskich jednostek w walkach na ziemi łużyckiej, to 20 tysięcy żołnierzy, którzy zginęli, zaginęli lub zostali ranni.

9 kwietnia 1945 roku nad Nysą Łużycką skoncentrowały się oddziały 2. Armii Wojska Polskiego pod dowództwem generała Karola Świerczewskiego, wraz 1. Korpusem Pancernym oraz 2. Dywizją Artylerii i 14. Brygadą Artylerii. Zadaniem Armii było sforsowanie Nysy i przełamanie obrony niemieckiej na linii Rothenburg – Wysokie oraz rozwinięcie natarcia na ogólnym kierunku: Niska – Kleinwelka – Drezno na głębokość 90 km. Działające w pierwszym rzucie, na głównym kierunku natarcia, na lewym skrzydle 8 i 9 Dywizja Piechoty, po sforsowaniu Nysy na odcinku Rothenburg – Wysokie, w pierwszym dniu operacji miały opanować szosę Rietschen – Niska i szosę prowadzącą z miasta Niska prowadzącą na południe. Na kierunku pomocniczym 10 Dywizja Piechoty i 7 Dywizja Piechoty, otrzymały zadanie związania Niemców na odcinku od Młotów do Rothenburga. 7 Dywizja Piechoty i przy współdziałaniu z 9 Dywizją Piechoty miały opanować Rothenburg.

Forsowanie Nysy

Operacja rozpoczęła się rankiem 16 kwietnia O godzinie 6.15 polska i radziecka artyleria, rozpoczęły trwający 45 minut ostrzał, a zaraz po nim, o godzinie 7.00 pododdziały 2. Armii Wojska Polskiego rozpoczęły forsowanie Nysy. Oddziały piechoty przeprawiły się przez rzekę na łodziach, środkach podręcznych i wpław, a wieczorem opanowano przyczółki. Forsowanie rzeki przebiegło pomyślnie, a pierwszorzutowe dywizje prowadziły natarcie na pierwszej linii obrony. Toczono zacięte walki. Na głównym kierunku natarcia 8 i 9 Dywizja Piechoty, osiągnęły do końca dnia rzekę Weisser Schöps. Na kierunku pomocniczym 10 i 7 Dywizja Piechoty, prowadziły działania wiążące na szerokim froncie. Wieczorem 5 Dywizja Piechoty i 1 Korpus  Pancerny,  jako drugi rzut Armii, przeszły po zbudowanych przez saperów mostach na zachodni brzeg Nysy. Linii Nysy broniły jednostki niemieckie w siłach: 4. Armia Pancerna, Dywizja Pancerna „Brandenburg” i 615. Dywizja Specjalna Grupy Armii „Środek”.

Ofensywa Berlińska, marsz. Żymierski i gen. Świerczewski w przeddzień natarcia 15 kwieecień 1945 r.

Ogółem do walk obronnych na linii Nysy Łużyckiej i Odry, Niemcy rzucili 767 tys. żołnierzy, 1,5 tys. czołgów i dział szturmowych, 2,2 tys. samolotów oraz 9 tys. dział i moździerzy. Nie miały jednak szans z siłami jakie wystawili Rosjanie i Polacy. Jednostki radzieckie liczyły ok. 2,5 mln żołnierzy, 41,6 tys. dział, moździerzy i wyrzutni rakietowych, 5250 wozów pancernych oraz 7,5 tys. samolotów. Z kolei oddziały polskie 1 i 2 Armii Wojska Polskiego, liczyły ok. 200 tys. żołnierzy, 3 381 dział, moździerzy i wyrzutni rakietowych oraz blisko pół  tysiąca czołgów.

Początek walk był dla naszych jednostek bardzo pomyślny. W pierwszym dniu Operacji Łużyckiej, polskie dywizje włamały się w niemieckie ugrupowania obronne na odległość ok. 6–10 kilometrów. 2 Armia Wojska Polskiego nacierała, zdobywając kolejny tereny, które miały stać się punktem wyjściowym do uderzenia na Drezno. Niestety passa dowodzonej przez generała Karola

Dowódca 2 Armii Wojska Polskiego Generał Karol Świerczewski „Walter”

Świerczewskiego armii, skończyła się pod Budziszynem (Bautzen). Tam nasze jednostki zostały związane okrążeniem niemieckim i mimo heroicznej odwagi, jaką wykazali się żołnierze i  niezwykle krwawych walk, poniosły klęskę. Dlaczego? Obecnie źródła historyczne dowodzą, że winę za porażkę ponosi dowódca wojsk polskich walczących na Łużycach, wspomniany już wyżej gen. Karol Świerczewski.

O tym dlaczego Świerczewski obwiniany jest za klęskę, dowiecie się Państwo w drugiej części artykułu, który ukaże się 20 kwietnia. Zapraszamy do lektury.

Poniżej, o forsowaniu Nysy Łużyckiej w materiale filmowym przygotowanym przez TV Bolesławiec, opowiada znany regionalista Zdzisław Abramowicz:

Autor: Red.