Obiekty obronne w Lubaniu powstały nieco później, wydaje się, że w trakcie trzeciej wojny śląskiej (1756-63), na szybko, podczas już prowadzonej kampanii wojennej Prus przeciwko Saksonii i Austrii. Prusy już w 1756 roku wyprowadziły uderzenie wyprzedzające na Saksonię, umacniały zdobyte miasta, w tym Lubań. Jednakże po pierwszych sukcesach nadeszła porażka. W dniu 7 września 1757 roku miała miejsce wielka bitwa, jedna z największych tej wojny, pod Zgorzelcem we wsi Ujazd (niem. Moys – obecnie połudnowa dzielnica Zgorzelca). Starło się w niej około 20 do 30 tysięcy żołnierzy austriackich pod dowództwem generała Franza Leopolda von Nádasdy z mniej liczną armią pruską, liczącą około 13 tysięcy żołnierzy, pod dowództwem generała Hansa Carla von Winterfeld. Armia pruska została rozbita, skapitulowała, a dowódca pruski zginął. Już 11 września wkroczył do Lubania generał von Nadasdy, zwycięzca bitwy pod Moys.  W kolejnych latach armia pruska raczej była w defensywie, jednakże z uwagi na rozpad koalicji antypruskiej, Prusy utrzymały Dolny Śląsk, a Lubań pozostał w granicach Saksonii.

Kolejne analizowane miejsce to wzniesienie Świętoń (Kappel Berg) przy obecnej ul. Klasztornej. Jego obszar dziś stanowi teren zieleni oraz ogrodów działkowych, uległ znaczącym przeobrażeniom podczas I wojny światowej. Na szczycie tym i u jego podnóża znajdowało się bowiem kilka budynków obozu jenieckiego. Niewątpliwie wówczas teren został mocno przekształcony. Na zachowanym planie fortyfikacji widzimy na szczycie typ fortyfikacji, określany mianem tzw. reduty gwiaździstej (star redaubt). W przypadku lubańskiej reduty wynika, że stanowił ją czworobok, w którego rogach znajdowały się budynki koszarowe, być może wykonane w tym przypadku tylko z belek drewnianych. Na każdym boku pomiędzy budynkami znajdowała się tzw. luneta, a więc rodzaj wysuniętej szpicy.

W sumie zgodnie z opisem planu budynki te zapewniały schronienie dla 450 żołnierzy. Zgodnie z ówczesną techniką można spodziewać się, że reduta ta była wykonana w formie wału ziemnego, zapewne otoczona niewielką fosą, z której wybrano ziemię na budowę wału. Często na skarpie wału dodatkowo osadzano ostro zakończoną palisadę, która miała utrudnić szturm.

Czy coś pozostało z tej reduty gwiaździstej? Obiektów kubaturowych czy fragmentów murów niestety nie znalazłem, choć nie jest wykluczone, że ślady takowych znajdują się pod gruntem. Natomiast na mapie cieniowanej zarówno na szczycie góry, jak i w miejscu ogrodów działkowych widać pewne czworoboki, które mogą być świadectwem dawnych budynków wojskowych. W celu potwierdzenia tej tezy należałoby wykonać kilka szurfów w ich poprzek. Wrysowałem na mapie cieniowanej przypuszczalny przebieg granic reduty, chociaż należy zaznaczyć, że na planie sztabowym może to być tylko pewien symbol rodzaju fortyfikacji, niekoniecznie o takich rozmiarach i dokładnie takim przebiegu.

Środkową część fortyfikacji pochłonęła kopalnia gliny, która po zasypaniu odpadami w drugiej połowie XX wieku, przekształciła się w dzisiejsze tzw. Zielone Wzgórze przy obecnej ul. Papieża Jana Pawła II  (obecnie znajduje się tam Rowerowy Park Umiejętności). Natomiast po drugiej stronie tej ulicy, tuż na północ od  dawnej średniowiecznej szubienicy miejskiej, oznaczonej na planie określeniem „Gericht”, znajduje się bardzo interesujący i tajemniczy obiekt.

Od dawna zastanawiało mnie co to może być, raczej kojarząc go z jakimś rodzajem obiektów rolniczych, gdyż na przedwojennych planach Lubania w tym miejscu nie oznaczano żadnego budynku, no czasem zarys fundamentów. Tymczasem znajduje się tam obiekt o powierzchni około 370 metrów kwadratowych, na planie prostokąta od wielkości około 25×15 metrów i głębokości około 3 metrów. Ściany zostały wykonane z cegły, zapewne z sąsiedniej cegielni. Obiekt znajduje się w części szczytowej wzniesienia, lekko wyniesiony i otoczony ziemią z wykopu. Kilkanaście metrów dalej znajduje się od strony Zgorzelca rodzaj okopu, choć z uwagi na kształt, z pewnością nie z okresu II wojny światowej. Obecnie część ścian jest nieco zniszczona, tj. zostało wybitych w nich kilka wnęk strzeleckich, to już zapewne dzieło obrońców Lubania z lutego i marca 1945 roku. Poza tym kilka metrów na północ znajduje się zapewne jakaś podstawa ceglana, czyżby pod jakieś działko? A może to zabezpieczona studnia?

Opisany obiekt znajduje się dokładnie w miejscu oznaczonej reduty na planie z XVIII wieku! Byłby to typ najprostszej, niewielkiej fortyfikacji ziemno-ceglanej, otoczonej wałem ziemnym, w wewnątrz wzmocnionej murem, w tym przypadku ceglanym. Czy można ją już nazwać redutą? Przeważnie miały jednak większą powierzchnię. Gdyby obiekt znajdował się za linią obrony, wówczas można byłoby zastanawiać się nad rodzajem blockhausu. Tutaj raczej jest to obiekt na typowym przedpolu, na pierwszej linii obrony. Musiałby w tym przypadku wypowiedzieć się jakiś specjalista od fortyfikacji z tego okresu. Obiekt zapewne powstał, podobnie jak cała linia umocnień wokół miasta, w okresie stacjonowania tu oddziałów generała generał majora Fryderyka Franciszka księcia Brunszwiku i Luneburga, wzmocnionych trzema batalionami grenadierów (Billerbeck, Kahlden, Waldau).

Moje przypuszczenie oczywiście zgłosiłem do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ponieważ może to być jedna z niewielu zachowanych tego typu budowli obronnych w tej części Dolnego Śląska. Jeżeli moja teza o pochodzeniu obiektu się potwierdzi, wówczas wraz z pobliską szubienicą, byłby to ciekawy punkt turystyczny na mapie Lubania. Warto w pobliżu zrobić sondażowe badania archeologiczne i sprawdzić czy nie ma tam pozostałości, artefaktów z XVIII wieku, które mogłyby potwierdzić datę budowy tego obiektu.