Okazuje się, że dokumentować działalność Jana Pawła II można na wiele sposobów. W naszym regionie mieszkają osoby, które mając ciekawe hobby, czynią to w dość oryginalny sposób. To znany regionalista, historyk i filatelista z Lubania Janusz Skowroński oraz wieloletni filatelista ze Zgorzelca Mieczysław Kula.

Zgorzelec. Mieczysław Kula przed swoimi zbiorami filatelistycznymi.

Mieczysław Kula, emerytowany oficer Straży Granicznej, od wielu lat zapalony filatelista w 1983 roku uczestniczył w spotkaniu z papieżem na wrocławskich Partynicach. Wówczas postanowił, że papieski pontyfikat będzie dokumentował w filatelistyce. To nie tylko zbieranie znaczków, to również koperty z ciekawymi ostemplowaniami, całostki pocztowe, poczty papieskie. Filatelistów zbierających tematykę papieską, tzw. papafilia, jest w Polsce wielu. Zgromadzenie wszystkiego, co ukazało się w pocztowym świecie na temat polskiego papieża jest niemal niemożliwe, czasochłonne i bardzo kosztowne. Istnieją liczne katalogi filatelistyczne i specjalistyczne opracowania w tym zakresie. Pan Mieczysław wyspecjalizował się w filatelistycznym dokumentowaniu papieskich pielgrzymek w Polsce. Zbierane walory filatelistyczne są nie tylko polskie. Wiele zachodu zajęło mu zebranie choćby datowników pocztowych poczty Watykanu, ukazujących się podczas pielgrzymek papieskich do Polski i powrotów do Rzymu. Filatelista najpierw stworzył 30-ekranowy zbiór „Wizyty Jana Pawła II w ojczystym kraju”. Później wyodrębnił z niego dwa poważne zbiory filatelistyczne „Święty Jan Paweł II pielgrzym wszech czasów. Wspomnienie pierwszej wizyty w ojczystym kraju” oraz „Jan Paweł II na Dolnym Śląsku”. Zwłaszcza ten drugi zbiór cieszy się cały czas dużym zainteresowaniem. Wystawiał go już w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu, kilkukrotnie w Oławie i Zgorzelcu. Okazją są różne obchody i rocznice poświęcone Janowi Pawłowi II. Najbliższą wystawę szykuje na 16-18 maja na Wrocławską Wystawę Kolekcjonerską. Filatelista opowiada, że niektóre z eksponatów to prawdziwe filatelistyczne rarytasy. W 1983 roku podczas II pielgrzymki do Polski ukazała się kartka pocztowa, którą… natychmiast wycofano z obiegu. Poczta Polska dostrzegła, że na kartce herby Polski i Watykanu zamieniono stronami. Jednak kilkadziesiąt kart jakimś cudem znalazło się na filatelistycznym rynku. Mieczysław Kula zdobył po piętnastu latach jeden taki egzemplarz. Dziś jest ozdobą jego kolekcji. 

Wystawy znaczków poświęcone św. Janowi Pawłowi II wzbudzają zawsze duże zainteresowanie.

Zgorzelecki filatelista narzeka, że swojego zbioru nie będzie mógł powiększać. Z okazji różnych rocznic papieskich (urodzin, śmierci czy wizyt w ojczyźnie) ukazywały się karty pocztowe tzw. rocznicowe oraz datowniki okolicznościowe. Tymczasem Poczta Polska zamierza odejść w tym roku od tego typu wydawnictw. Ze szkodą dla zbieraczy. Mieczysław Kula zbiera również karty telefoniczne z wizerunkiem Jana Pawła II. To rzadkość, jednak kolekcja liczy blisko 30 sztuk.

Zbieraniem papieskich walorów filatelistycznych zajmuje się też nasz redakcyjny kolega Janusz Skowroński. Wyspecjalizował się w pocztowych nalepkach polecenia, tzw. „erkach”, które zawierają papieskie emblematy, wizerunki czy cytaty z przemówień Jana Pawła II. Jak twierdzi kolekcjoner, Polska jest jedynym krajem na świecie, który emitował tego typu okolicznościowe „erki”, stosowane na listach poleconych. Jego kolekcja liczy ponad 100 sztuk tego typu walorów pocztowych. Nie może być rozbudowywana, bo Poczta Polska zmieniła zasady wysyłania listów poleconych. Pozostaje jedynie uzupełnić zbiór o brakujące „erki”. A tych jest zaledwie kilka. Pan Janusz zbiera również filatelistyczne pamiątki związane ze św. Maksymilianem M. Kolbe. To pierwszy polski święty kanonizowany przez Jana Pawła II w 1982 roku w Watykanie. Przyszły papież, jeszcze jako kardynał krakowski, długo zabiegał o wyniesienie na ołtarze franciszkanina z Niepokalanowa. Zbiór filatelistyczny jest na tyle duży, że jego właściciel został zaproszony pod koniec ubiegłego roku na wystawę do Ostrzeszowa. To miasto, w którym z grupą swoich współbraci został internowany w tamtejszym obozie przyszły polski święty. Było to pod koniec 1939 roku.

Ostrzeszów. Wystawa poświęcona św. Maksymilianowi Kolbe i Janowi Pawłowi II, który dokonał kanonizacji franciszkanina z Niepokalanowa.

Nasz kolega zgromadził również całkiem pokaźną prywatną bibliotekę „papieską”. Wiele z zebranych książek stworzyło interesującą kolekcję o Papieżu – Polaku. Co ciekawe, książki te zawierają osobiste dedykacje ich autorów, przyjaciół Jana Pawła II, których kolekcjoner miał okazję poznać. Choćby Halinę Królikiewicz-Kwiatkowską, Wandę Półtawską, kard. Stanisława Dziwisza, ks. Adama Bonieckiego i wielu, wielu innych. Swoje „białe kruki” pokazał raz na wystawie w bolesławieckiej bibliotece przy okazji spotkania o nieznanej rowerowej wyprawie Karola Wojtyły. Licząca 250 kilometrów trasa rozpoczęła się w Bolesławcu a zakończyła w Świdnicy. Jej przebieg lubański kolekcjoner i dziennikarz spisał w książeczce „Rowerowym szlakiem księdza Wojtyły”, która ukazała się w 2020 roku z okazji 100 rocznicy urodzin Jana Pawła II. Pisząc ją, dotarł wcześniej do kilku świadków – uczestników tej wyprawy i osób goszczących rowerzystów na trasie. Jest propagatorem jedynego na świecie rowerowego szlaku papieskiego. Co ważne, przebiegającego przez Dolny Śląsk.

Sudety-Szlak Papieski

Obaj filateliści, Mieczysław Kula i Janusz Skowroński, należą do Koła nr 63 Polskiego Związku Filatelistów w Zgorzelcu. Spotkania odbywają się regularnie we wtorki w tamtejszym MDK o godz. 17.00. Nowi chętni są mile widziani. Zwłaszcza, że koło od kilku miesięcy przygotowuje się do międzynarodowej wystawy filatelistycznej (jedynej tego typu w kraju w bieżącym roku!), zaplanowanej na początek lipca podczas tradycyjnych Dni Zgorzelca. Okazją będzie 300-lecie postawienia w Zgorzelcu słupa poczty polsko-saskiej. Dziś na Przedmieściu Nyskim stoi jego replika, zaś oryginał można podziwiać w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu. Replika podobnego słupa pocztowego stoi na lubańskim Rynku. Oryginalny słup ćwierćmilowy zachował się w Ołdrzychowie, na trasie z Lubania do Nowogrodźca.

Autor: Andrzej Ploch, data publikacji 03.04.2025 r.