Niemieccy grenadierzy z Fuhrer-Begleit-Division podczas odwrotu gdzieś pomiędzy Lubaniem i Lwówkiem Śl. – źr. de.wikipedia.org

W dniu 4 marca 1945 r., 6. Dywizja Grenadierów Ludowych posuwająca się na północ osiągnęła Nawojów po obydwu stronach Kwisy, a wieczorem idąca od zachodu Fuhrer-Grenadier-Division połączyła się na wzgórzu Lipieniec obok majątku Logau (południe Nawojowa Śląskiego) z 8. Dywizją Pancerną. Mały kocioł wokół Lubania został zamknięty.

Jak to widzieli Rosjanie z 54. i 56. brygad pancernych walczący w rejonie Mściszowa? Tam uderzyły oddziały 8 Dywizji Pancernej:

W związku z zaistniałą sytuacją, zgodnie z rozkazem z-cy d-cy korpusu, część czołgów została zdjęta z obrony [Mściszowa] i przerzucona z zadaniem obrony lewej flanki w rejon na Pn-W peryferii Mściszowa i cmentarza w Mściszowie. Oprócz tego zdjęto z południowych peryferii poprzednio wystawioną szpicę fizylierów i przerzucono ją w rejon cmentarza. Czołgi 56 BP Gw działające na szosie i odcięte przez nieprzyjaciela próbowały zawrócić, jednak bezskutecznie.

Zniszczone sowieckie działo pancerne SU-100 przy ul. Zgorzeleckiej w Lubaniu – źr. fotopolska.eu

Z rana 4 marca 45r. nieprzyjaciel przeszedł do natarcia z kierunku: Wolbromów, wzg. 263,2 i las na Pn od Mściszowa. Z powodu niesprzyjających warunków terenowych i niewielkiej liczby własnej piechoty czołgi nie mogły zająć pozycji wygodnej do odparcia ataku nieprzyjaciela. Tymczasem nieprzyjacielska piechota pod osłoną wychodzących z lasu własnych czołgów co prawda utknęła w grząskim gruncie, jednak miała możliwość kontroli szosy do Mściszowa i zaczęła stopniowo przenikać przez linie naszych pododdziałów. Nasze czołgi nie mając dostatecznej osłony ze strony nielicznej piechoty zmuszone były wycofać się do centrum Mściszowa.

W dniu 4 marca 45r. o godz. 14.00 nieprzyjaciel ostatecznie przejął kontrolę szosę na Lubań wychodząc z południowych peryferii Mittel (Radostów Średni) i północnych Mściszowa wychodząc na szosę na dystansie 300m. Wytworzyła się złożona sytuacja nie dająca możliwości żadnego manewru. Spróbowano wyprowadzić na szosę transport kołowy, jednak bezskutecznie, potem w kierunku na Mittelhof, jednak również bezskutecznie, maszyny utknęły w błocie. Obsługa maszyn pod osłoną zmroku o 18.00 rozpoczęła odwrót wąskim korytarzem na Mittel pod osłoną czołgów i dział przeciwlotniczych.

Prowizoryczny grób – mogiła ofiar (y) Bitwy Lubańskiej – teren Kościoła św. Trójcy w Lubaniu, głównego punktu oporu 23. brygady piechoty zmotoryzowanej podczas bitwy – źr. fotopolska.eu

Na peryferiach miasta na południowym-wschodzie na wzgórzu Ostróżek okopana trwa 91. brygada pancerna odpierając tego dnia nieprzyjacielski kontratak.
Na północnym-zachodzie z kolei, na skrzyżowaniu z obecnym łącznikiem do autostrady pozycje utrzymuje 55. brygada pancerna gwardii.

Tymczasem w mieście oddziały sowieckie bronią wcześniej zajętych pozycji. Pod Kamienną Górą zajmują pozycje okopane bataliony 71. brygady zmechanizowanej. Na swoim prawym skrzydle sąsiadują z elementami 214. Dywizji Piechoty z 52. Armii, które zostały kilka dni wcześniej ściągnięte do Lubania. Jednostki te zajmują pozycje na wschodzie Lubania 56. brygady pancernej, która wyszła z miasta w rejon walk w Mściszowie. Na północy i północnym-zachodzie broni się 23. brygada piechoty zmotoryzowanej, której strzelcy zajmują Dom pod Okrętem tworząc doskonały punkt oporu.

Mapka sowieckiego pola minowego na dojazdach do Kościoła św. Trójcy w Lubaniu, głównego p-tu oporu 23. brygady piechoty zmotoryzowanej – źr. CAMO FR

Z Menzla:
Teraz cała ulica Nowogrodziecka tonęła w gruzach, dom po domu zostały zniszczone. Na rynku obok Hotelu pod „Jeleniem” i sklepu Kaiser-Kaffe-Geschafts stała armata przeciwlotnicza, na rogu ulicy Nowogrodzieckiej i Rynku stał zniszczony wielki czołg Stalina (ISU-152 – w.a.). Jeszcze przez tygodnie bezsilna armata straszyła widokiem – tu czołgi nie przeszły. Przez ulicę Bismarcka Rosjanie parli na Zakłady Winklera, potem Gema. Saperzy już je dawno wysadzili, ale nie zdołali założyć ładunków w takich miejscach jak ewangelicki Dom Weterana czy Szkoła Lutra. Teraz całą szerokością szosy mogły atakować czołgi do czasu powstrzymania ich przez działa przeciwlotnicze. Ale 1 marca Rosjanie przeszli Seecktplatz i zaatakowali koszary. Ulicą Am Graben jechały sowieckie działa szturmowe do Starkefabrik ostrzeliwując „Schiff”, Heimatmuseum, ich piechota podążała przez Kohlenhof Am Graben i ulicą Zgorzelecką. Tu padł dowódca Vollkssturmu dr Hubert Gomolka. Z zauważalną walecznością i przekonaniem zginął posłuszny swojej ojczyźnie. Dom pod Okrętem był stanowiskiem dowodzenia Rosjan i był nie do zdobycia: głęboki, podpiwniczony, grube ściany, w oknach stworzono gniazda karabinów maszynowych, u podnóża domu, przy moście nad Starolubańskim Strumieniem (Altlaubanbach – obecnie Siekierka) zatrzymało się ich działo szturmowe kontrolując koryto, z dachów wróg kontrolował ulice Zgorzelecką, a także ulicę Bismarcka. Front przebiegał od wzgórza Kappelenberg, przez koszary, Seecktplatz, ulicę Zgorzelecką do Schiff, wlot ulicy Zgorzeleckiej obok Rynku, północną stronę Rynku (Fiedler), wzdłuż nasypu linii kolejowej do Węglińca, wzdłuż ulicy Zeidlera do Kościoła Marii Panny aż na wierzchołek Kamiennej Góry. Tylko ulica Zufahrtstrasse prowadząca do Zaręby nie była jeszcze kontrolowana przez Rosjan i ich działa. Wystarczyło ostatnie cięcie nożem.

Przeczuwając rychły odwrót z miasta dowódca 23. brygady płk. Gołowaczew rozkazuje zaminować mosty i tunele. Główny punkt obrony brygady – Kościół św. Trójcy – zostaje opasany na każdej z dochodzących uliczek polami minowymi. Nacierający zamienili się w obrońców, wilk stał się ofiarą.

Cdn.

Szanowni Państwo, drodzy czytelnicy i widzowie, zapraszam do śledzenia codziennie historii Bitwy Lubańskiej na łamach Przeglądu Lubańskiego. Zapraszam również do odwiedzenia mojego kanału filmowego na YouTube.

Kanał autora na YouTube: KLIKNIJ TUTAJ

Autor: Jarosław Ludowski

dodano 04.03.2020 r.