Śladami Bitwy Lubańskiej – z pamiętnika poszukiwacza cz. 8

Schrony z Wielkiego Lasu cz. 2

Odwiedzając teren dawnych poligonów przy obecnej ulicy Sybiraków, właściwie na granicy Lubańskiego Wielkiego Lasu, natknąłem się na kolejny schron wartowniczy typu Schutzzellen. Tak jak schron spod Bukowej Góry, o którym opowiedziałem Państwu w poprzednim odcinku, tak również i ten na poligonach strzegł dojazdu do kamieniołomu.

Nie eksploatowany już kamieniołom „Księginki 1” lub bardziej swojsko „Józef” w chwili obecnej przyciąga entuzjastów przyrody pięknym, stopniowo dziczejącym krajobrazem. Wypełniona wodą deszczową niecka utworzyła kilka niewielkich jezior, które zapewniły doskonałe warunki życia dla okolicznej flory i fauny. Skądinąd wiem, o ile mój rozmówca się nie myli, że nieopodal gnieździ się niezwykle rzadki i będący pod ścisłą ochroną gatunkową bocian czarny.

Fot. 1. Wypełniona wodą niecka kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Fot. 2. Wypełniona wodą niecka kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Fot. 3. Wypełniona wodą niecka kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Choć kamieniołom „Józef” uruchomiono dopiero w 1962 roku, na przedwojennych mapach przynajmniej w dwóch miejscach widać niewielkie wyrobiska, gdzie eksploatowano już złoże bazaltu. Dojazd do tego po wschodniej stronie prowadził od ulicy Starolubańskiej, a po zachodniej już od Zaręby.

Fot. 4. Mapa z zaznaczonymi starymi łomami w rejonie ul. Starolubańskiej i Zaręby

Dziś kamieniołom już nie funkcjonuje. Odnaleziony przeze mnie schron leży na obrzeżach wyrobiska po południowej stronie, jednak w bezpiecznym oddaleniu od dość stromych ścian. Niedaleko od głównej drogi dojazdowej do obiektu od strony ulicy Sybiraków, a więc wartownik strzegł dostępu do kopalni właśnie od tamtej strony. Schron leży na boku przewrócony, prawdopodobnie przewieziony tutaj od wjazdu z ul. Sybiraków. Nie posiada już kopuły ani drzwi stalowych, prawdopodobnie oderwanych i skradzionych przez „entuzjastów metali kolorowych”. Ma dwa otwory przeziernikowe wyposażone w okucia na których przypuszczalnie osadzone były małe okienka bądź zasuwki.

Fot. 5. Schron typu Schutzzellen w południowej części kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Fot. 6. Schron typu Schutzzellen w południowej części kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Ale to nie jedyny Schutzzellen na terenie „Józefa”. Gdy fotografowałem nieckę wypełnionego wodą wyrobiska, po przeciwległej stronie dostrzegłem kolejny schron. Stoi wewnątrz kopalni. Jest bliźniaczo podobny do opisanego wyżej z małą tylko różnicą. Ewidentnie posiada cztery, a nie dwa otwory przeziernikowe. No i jest kompletny, szczęśliwie „upilnowany” przed złomiarzami przez włodarzy kopalni. Być może kiedyś, gdy nieczynna już kopalnia zostanie udostępniona, schron ten stanie się dodatkową atrakcją dla turystów.

Fot. 7. Schron typu Schutzzellen w północnej części kamieniołomu „Józef” (źr. autor)

Jarosław Ludowski

Zapraszam na film:

Wszystkie dotychczas zrealizowane filmy związane z II Wojenną historią Lubania można obejrzeć na moim kanale YouTube pt. Bitwa Lubańska

https://www.youtube.com/channel/UC9uY5xToaj7N1AS4MR1Khfw

lub w TV Lubań

http://tvluban.pl/luzyckie-opowiesci/