Stan Wojenny wprowadzono o północy z soboty na niedzielę 13 grudnia 1981 roku, a władzę przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, na której czele stanął generał armii Wojciech Jaruzelski. Milicja i Służba Bezpieczeństwa w sile 30 tys. funkcjonariuszy wspieranych przez ok. 80 tys. żołnierzy Wojska Polskiego, rozpoczęły aresztowania działaczy opozycji i związkowców z NSZZ „Solidarność”. Łącznie, w czasie pierwszych godzin operacji aresztowano lub internowano ok. 17 500 osób. Kolejnych kilka tysięcy zatrzymano, osądzono i osadzono w więzieniach, w ciągu kilkunastu kolejnych dni. Śmiertelny bilans rozpoczęcia grudniowej operacji milicyjno-wojskowej to ok. 80 ofiar.

W pierwszych dniach Stanu Wojennego, pododdziały MO z pomocą Wojska Polskiego spacyfikowały 40 z 199 strajkujących wówczas zakładów pracy. Najbrutalniejszą operację służby przeprowadziły w KWK „Wujek” w Katowicach, gdzie 16 grudnia od strzałów funkcjonariuszy Milicji z plutonu specjalnego ZOMO zginęło dziewięciu górników, a kilkunastu zostało ciężko rannych. Od tamtej chwili strajki zaczęły gasnąć. Jednocześnie SB rozpoczęła kolejne, niespotykane dotąd represje wobec działaczy związkowych, a także opozycjonistów wywodzących się ze środowisk naukowych i kulturalnych.

Wraz z wprowadzeniem Stanu Wojennego zawieszono funkcjonowanie wydawnictw prasowych (oprócz Trybuny Ludu). Telewizja ani radio, nie nadawały przez kilka dni programu. W czasie trwania Stanu Wojennego, zmuszono do wyjazdu z kraju kilkadziesiąt tysięcy osób, które prowadziły działalność opozycyjną, oraz ich rodziny. Pod broń powołano tysiące rezerwistów, którzy na wiele miesięcy musieli opuścić swoje domy i rodziny.

Władze PRL tłumaczyły, że Stan Wojenny został wprowadzony w celu przywrócenia ładu oraz porządku publicznego i rozpoczęcia reform. Tak naprawdę wpędził on Polaków w jeszcze większą nędzę, a kraj w jeszcze większą stagnację.

 

Stan Wojenny zniesiono formalnie 22 lipca 1983 roku, a Polska Ludowa zdołała przetrwać jeszcze 6 lat, bowiem już 5 lat później, w 1988 r. rozpoczęto obrady Okrągłego Stołu, których wynikiem były częściowo wolne wybory w czerwcu 1989 r.

Po ponad czterech dekadach od tego wydarzenia, wg badań CBOS (dane z roku 2021) 37 proc. Polaków uważa że wprowadzenie stanu wojennego było nieuzasadnione i błędne, 33 proc. że w ówczesnej sytuacji politycznej było to posunięcie słuszne, natomiast 30 proc. rodaków odpowiada – trudno powiedzieć.

Poniżej urywek przemówienia telewizyjnego gen. Wojciecha Jaruzelskiego, w którym informuje o wprowadzaniu Stanu Wojennego: 

SP
Data publikacji 13.12.2024 r.