Z dala od zatłoczonych centrów turystycznych, ale jednocześnie pośród pięknych, urozmaiconych krajobrazów, z wieloma pomnikami minionych epok sąsiadują ze sobą gminy skupione wzdłuż rzeki Kwisy. Miejscowości te w 1992 roku połączył Związek, któremu nadano nazwę „Kwisa”. Obecnie w jego skład wchodzą: Mirsk, Gryfów Śląski, Lubomierz, Leśna, Olszyna, Lubań (gmina), Siekierczyn, Lubań (miasto), Warta Bolesławiecka i Osiecznica.

Trochę historii

Prace przygotowawcze nad powstaniem Związku Gmin „Kwisa” trwały od września 1991 roku. Osobowość prawną Związek uzyskał 7 lutego 1992 roku, co skutkowało wpisaniem do rejestru związków międzygminnych jako 49 organizacji tego typu w kraju. Założyciele ,,Kwisy”postanowili uczcić jego powstanie posadzeniem modrzewi w Górach Izerskich skąd wypływa rzeka Kwisa. Siedzibą Związku został Lubań jako centralnie położona miejscowość w dorzeczu.

Głównym celem tej organizacji jest wspólne działanie gmin, prowadzące do wszechstronnej ochrony środowiska naturalnego doliny rzeki Kwisy i jej dopływów. Dlatego szczególną uwagę przywiązuje się do budowy i modernizacji oczyszczalni ścieków, skanalizowania miast i wsi, budowy wspólnych składowisk i segregacji odpadów komunalnych, a przede wszystkim ochrony krajobrazu doliny rzeki. Bowiem ta właśnie niewielka rzeka, bo o długości zaledwie 140 km, zwana „Perłą dolnośląskich rzek” łączy gminy pod względem historycznym i geologicznym.

Piękna i niebezpieczna

Wędrówka z biegiem Kwisy daje możliwość poznania bogatej przeszłości geologicznej Sudetów Zachodnich oraz dziejów Śląska i Łużyc, dwóch wielkich krain, które przez wieki łączyła i dzieliła. Kwisa nie ma jednego źródła. Powstaje z połączenia kilku potoków spływających z północnych zboczy Wysokiego Grzbietu Izerskiego. Źródła tych potoków łączy wspólna nazwa – Widły.

Potoki źródłowe Kwisy łączą się w rzekę osiągając dno potężnego, podłużnego obniżenia o długości ok. 18 km, pomiędzy Piechowicami na wschodzie a polską stolicą Izerów – Świeradowem Zdrój na zachodzie. Ma ono charakter wąskiej i głębokiej na kilkaset metrów doliny bez początku, za to o dwóch końcach. To osobliwe obniżenie zwane jest od niskiej przełęczy dzielącej je na pół – Rowem Rozdroża Izerskiego.

Podczas letnich opadów nurty Kwisy stają się niezwykle niebezpieczne dla nadbrzeżnych miejscowości. Po serii katastrofalnych powodzi, jakie nawiedziły Dolny Śląsk a w szczególności miasteczko Leśna, Lubań i Nowogrodziec pod koniec XIX w. na Kwisie, wybudowano szereg zapór. Wspomniane tamy w Złotnikach i na Czosze utworzyły dwa duże jeziora – Złotnickie i Leśniańskie. Dzięki sztucznym zbiornikom retencyjnym, miasta dorzecza Kwisy uzyskały bezpieczeństwo i dzięki temu nie dochodziło już do tak wielkich powodzi, kiedy np. podczas jednej z nich, pod koniec dziewiętnastego stulecia w Lubaniu spiętrzone wody Kwisy zalały miasto, niosąc za sobą nawet wagony kolejowe, drewniane domy i zabitych mieszkańców. Jedynym miejscem niezalanym w Lubaniu było wówczas wzgórze Kamienna Góra.

Wymienione jeziora przyczyniły się i przyczyniają dalej do rozwoju turystyki w subregionie.

Odpocząć nad Kwisą

Piękno dorzecza Kwisy to od południa i wspaniałe widoki roztaczające się z wierzchołków wzniesień, które zamykają Karkonosze i Góry Izerskie. Natomiast od północy spotykamy się z zupełnie odmiennych krajobrazem. To płaskie równiny, pokryte bezkresnymi lasami, w których można spotkać wyjątkowe liczne zające, sarny, dziki, lisy.

W krainie rzeki na turystę czekają wielokilometrowe ścieżki rowerowe, dydaktyczne, szlaki rowerowe i kajakowe. Dla tych, którzy chętnie wędkują, Kwisa poleca swoje zasoby: szczupaki, pstrągi, klenie, płocie. Szczególnie unikatowe są zespoły ptaków, charakterystyczne dla najczystszych naturalnych rzek. Żyje tu 80 gatunków tych zwierząt, a wśród nich wiele chronionych i rzadkich, gniazdujących tylko na tym obszarze. Wymienić tu choćby należy Tracza Nurogęsia, Gągoła, Kuliczka Piskliwego i Sieweczkę Rzeczną. Nadwodnym klejnotem jest Zimorodek, spotykany często w środkowym i dolnym biegu Kwisy.Same gminy zaś zapewniają atrakcyjny wypoczynek, spotkanie z historią, a hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe, na każdą kieszeń zapraszają do korzystania z ich usług. Dla wielu, którzy aktywnie chcą spędzić czas, gminy przygotowały trasy narciarskie z których najatrakcyjniejszą jest Kolej Gondolowa w Świeradowie Zdroju oraz wyciągi, parki wspinaczkowe i kompleksy sportowo-rekreacyjne.

Aktywny od 20 lat

Związek Gmin „Kwisa” jest organizacją, która aktywnie uczestniczy w życiu społecznym i gospodarczym subregionu. W roku 2012, w którym przypadała 20 rocznica powstania organizacji, Związkowi udało się odnowić szlak rowerowy ER 4 o długości 38 km oraz czerwonego szlaku pieszo – rowerowego, łączącego część województw: dolnośląskiego i lubuskiego Świeradów/Czerniawa – Leśna – Lubań – Nowogrodziec – Kliczków – Świętoszów – Małomice Zalew o długości 93 km. Wymienione szlaki zostały również dodatkowo uzupełnione o tablice informacyjne i kierunkowskazy.

W ubiegłym roku Biuro związku Gmin „Kwisa” było koordynatorem„Kwisa” przetargu zorganizowanego przez grupę zakupową powołaną przez prezydenta Lubina, na zakup energii elektrycznej. W wyniku tego przetargu gminy należące do Związku będą płaciły od 27 do 36 % mniej niż dotychczas za energię elektryczną, co będzie dużym odciążeniem finansowym dla budżetów tych gmin.

Priorytetowym zadaniem w bieżącym roku, jest przejęcie obiektu od Ośrodka Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu, zlokalizowanego na terenie byłych poligonów SG, gdzie niegdyś przebywały psy służbowe tej formacji. Obiekt ten po przejęciu będzie służył jako schronisko dla psów. Obecnie trwają rozmowy w tej sprawie.

Na terenie gmin – członków Związkowi udało się również ustawić tablice informacyjne, które są wizytówką tej organizacji, oraz wydać kalendarz związkowy. Oba zadania zostały sfinansowane przez podmioty reklamujące się na tablicach i kalendarzu.

W ubiegłym roku związek promował się na targach w Utrecht ( Holandia), w Hamburgu ( Niemcy) oraz na targach turystycznych w Jeleniej Górze i Wrocławiu.

Dzięki solidarności gmin członkowskich Związku, od ponad 20 lat udaje się osiągać zamierzone cele i skutecznie promować region. Warto zaznaczyć, że Związek od strony administracyjnej ( Biuro ZG „Kwisa”), w tym organizacją działalności, marketingiem i reklamą zajmują się zaledwie dwie osoby, zatrudnione na cząstkowych etatach.

Autor: Sławomir Piguła