Sytuacja w szpitalach jest naprawdę bardzo ciężka. Pandemia to jedna z najtrudniejszych prób dla naszego systemu ochrony zdrowia. Zagrożenie związane z pandemią staje się testem dla przygotowania instytucji państwowych do poradzenia sobie z tym kryzysem. Jak to wygląda w lubańskim szpitalu?

Polski system ochrony zdrowia przechodzi jedną z najtrudniejszych prób. Rodzą się obawy, czy jest on w stanie sprostać tej sytuacji, która jeszcze bardziej uwidoczniła obszary wymagające natychmiastowej naprawy. A budzi to poważny niepokój o wspólne bezpieczeństwo.

Wraz z wprowadzeniem w okresie od 14 do 20 marca 2020 roku w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie wprowadzeniem Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii zmieniły się zasady funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej w całej Polce. W pierwszej fazie do realizacji zadań związanych z walką z rozprzestrzeniającym się wirusem SARS-Cov-2 powołane zostały tzw. szpitale jednoimienne, wyznaczone do leczenia pacjentów chorych na COVID -19. W województwie dolnośląskim były to początkowo dwa szpitale Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu oraz Zespół Opieki Zdrowotnej w Bolesławcu.

W związku z rozprzestrzenianiem się zakażeń zmieniły się również zasady udzielania świadczeń zdrowotnych w pozostałych placówkach, w tym i w naszym szpitalu. Łużyckie Centrum Medyczne miało tylko zabezpieczyć łóżka obserwacyjne i podejrzanych pacjentów kierować do szpitali jednoimiennych. Wprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia przepisy oraz zarządzenia Dyrektora NFZ zobowiązały szpitale do ograniczenia do minimum przyjmowania pacjentów na zabiegi planowe, praktycznie operatywę prowadzono tylko w przypadkach zagrożenia życia pacjenta. W poradniach specjalistycznych ograniczono porady do tzw. teleporad.

Działania w tzw. pierwszej fali skoncentrowane były głównie na ochronie hospitalizowanych pacjentów oraz personelu przed zakażeniem, poprzez zakup sprzętu ochronnego, odzieży ochronnej, a także rozbudowę infrastruktury szpitalnej umożliwiającą izolację pacjentów podejrzanych. Dlatego też szpital zmuszony był ponieść duże nakłady związane z dostosowaniem naszej jednostki do nowych warunków udzielania świadczeń. Na terenie całego szpitala wprowadzony został wzmożony reżim sanitarny, wprowadzono  ewidencję i kontrolę osób wchodzących na teren szpitala, do czego należało oddelegować pracowników, w szpitalu przeprowadzono prace modernizacyjne mające na celu zabezpieczenie pacjentów i personelu przed niepożądanym kontaktem. Ponadto wprowadzono szereg restrykcji w postaci wprowadzenia zakazu odwiedzin pacjentów i przemieszczania po szpitalu. Podzielono zespoły i wprowadzono pracę rotacyjną oraz zdalną w poszczególnych grupach zawodowych.

Działanie w podwyższonym reżimie sanitarnym spowodowało, że zabrakło na rynku środków ochrony osobistej oraz środków dezynfekcyjnych. Ich ceny lawinowo poszybowały w górę, koszt zakupu maseczki z 0,06 zł za sztukę wzrósł do 2,00 zł za sztukę. Umowy przetargowe zostały wyczerpane i Spółka musiała szukać maseczek, rękawiczek, fartuchów ochronnych na wolnym rynku. Ponadto w związku z koniecznością zabezpieczenia personelu przed zarażeniem rozpoczęło się rozpaczliwe poszukiwanie jednorazowych kombinezonów ochronnych oraz maseczek FFP3 i FFP2, które do tej pory nie były w szpitalu używane. Nastąpił ogromny wzrost kosztów z tytułu zakupu środków ochrony osobistej oraz środków dezynfekcyjnych, których wartość w 2020 roku w okresie od marca do grudnia wyniosła 1 528 tys. zł, gdzie w 2019 była to kwota około 210 tys. zł.

Celem zabezpieczenia szpitala przed rozprzestrzenianiem się zakażeń między szpitalnych Zarząd podjął decyzję o czasowym zaprzestaniu współpracy z lekarzami z zewnątrz, którzy pracowali w kilku szpitalach jednocześnie. Pogorszyło to standard pracy naszego personelu, brakującą obsadę dyżurową musieli zapewnić tylko lekarze Łużyckiego Centrum Medycznego. Spowodowało to nadmierne obciążenie, szczególnie dyżurowe, każdy z lekarzy musiał obsadzić 9 -10 dyżurów w miesiącu. Ograniczenia te zaowocowały jednak tym, iż nasz szpital pracował praktycznie nieprzerwanie, natomiast okoliczne szpitale w Zgorzelcu, Jeleniej Górze, Bolesławcu zamykały swoje oddziały na 3 -4 tygodnie. Doprowadziło to do takiej sytuacji, że w subregionie jeleniogórskim na 330 tys. ludzi pracował tyko jeden oddział porodowy w Lubaniu. Przyjmowane były u nas również porody pacjentek z covid, szczęśliwie i bez powikłań.

Po wygaszaniu się pierwszej fali pandemii lubański szpital rozpoczął intensywną pracę na wszystkich oddziałach i w poradniach w celu nadrobienia niedowykonań kontraktowych, szczególnie w zakresach poza ryczałtowych, takich jak endoprotezoplastyka kolana i biodra, usunięcie zaćmy, czy w poradniach urologicznej, kardiologicznej, neurologicznej. Szczęcie nie trwało długo, po względnej normalizacji i planowym zwiększeniu operatywny, z początkiem września 2020 roku zaczęła napływać druga fala pandemii, większa i groźniejsza. Celem jej przeciwdziałania Wojewoda Dolnośląski nakazał utworzyć łóżka na I i II poziomie zabezpieczenia dla pacjentów z podejrzeniem i zakażeniem wirusem SARS CoV-2. Na przestrzeni od września do grudnia 2020 roku w lubańskikm szpitalu posiadaliśmy, w zależności od potrzeb od 10 do 79 łóżek, w szczytowym momencie drugiej fali.

Celem utworzenia łóżek covidowych należało przekształcić w Oddziały Covidowe Oddział Chorób Wewnętrznych, Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Oddział Otolaryngologiczny i Oddział Rehabilitacyjny. Oznaczało to, że oddziały te zaprzestały realizacji swoich kontraktów. Ponadto, w części przekształcono na potrzeby utworzenia łóżek obserwacyjnych sale na Oddziałach Pediatrycznym, Chirurgicznym, Ginekologiczno – Położniczym i Neonatologicznym. Na dostosowanie tych oddziałów dla pacjentów covidowych Spółka musiała ponieść dodatkowe koszty w wysokości około 190 tys. zł. W celu utworzenia łóżek covidowych odbyła się wizytacja Wojewody Dolnośląskiego i Dyrekcji NFZ w kwestii przygotowywania szpitala, tak aby w drastycznych momentach wzrostu zachorowań był gotów do utworzenia 150 łóżek covidowych. Był to bardzo trudny okres dla działalności Spółki, który znacznie zaburzył jej funkcjonowanie. W związku z posiadaniem łóżek covidowych nastąpił wzrost wynagrodzeń w grupie personelu medycznego. Ogółem wynagrodzenia wraz z pochodnymi z tytułu umowy o pracę w 2020 roku w stosunku do roku 2019 wzrosły o 1 436 tys. zł., w tym tylko z tytułu godzin nadliczbowych o 625 tys. zł. Spowodowane to było faktem, że część personelu przebywała na kwarantannach, izolacjach i zwolnieniach lekarskich, w szczytowym momencie nawet 60 osób. Celem zabezpieczenia personelu medycznego do pracy bezpośrednio przy pacjentach chorych na COVID -19 Zarząd Spółki musiał podnieść wynagrodzenie o dodatki covidowe, które miały wpływ na w/w wzrost wynagrodzeń.  Oprócz wzrostu wynagrodzeń z tytułu umowy o pracę wzrosły również wynagrodzenia personelu wykonującego świadczenia na podstawie umów cywilnoprawnych, o kwotę 805 tys. zł. Była to konieczność spowodowana bardzo ciężkimi warunkami pracy na oddział covidowych. Dodatkowe koszty z spowodowała również konieczność posiłkowania się firmami zewnętrznymi w zapewniającymi usługi pielęgniarskie i usługi ratowników. Tylko koszty związane z pracą ratowników z „Fundacji Wodna Służba Ratownicza”  wyniosły 130 tys. zł.

Oprócz kosztów osobowych związanych bezpośrednio z nałożeniem na naszą jednostkę obowiązku leczenia pacjentów covidowych oraz  kosztów  związanych z drastycznym wzrostem ilości zużywanych środków ochrony osobistej oraz środków dezynfekcyjnych Spółka podjęła również trud doposażenia  szpitala w sprzęt niezbędny do leczenia pacjentów covidowych, na który częściowo dostała dofinansowanie z instytucji zewnętrznych.

Największa kwota przekazana została przez Powiat Lubański – było to 1,6 mln. zł w tym 600 tys. zł z przeznaczeniem na walkę z pandemią. Ponadto Spółka otrzymała w ramach programów unijnych od samorządu Województwa Dolnośląskiego kwotę 538 tys. zł na zakup sprzętu medycznego niezbędnego do walki z covid,  50 tys. zł z Gminy Miejskiej Lubań oraz 100 tys. zł w formie darowizny pieniężnej z PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. Spontanicznie wpłacali również na fundusz walki z covid radni powiatu lubańskiego i miasta Lubań. Na walkę z pandemią udało się pozyskać środki pochodzące z Agencji Rezerw Materiałowych lub zakupić: 4 respiratory bardzo wysokiej klasy, 2 kardiomonitory oraz 12 urządzeń HIGH FLOW to wysoko przepływowe koncentratory tlenu, 9 łóżek specjalistycznych na OIOM i Oddział Covidowy.

Zakupiono również duże ilości testów antygenowych i na przeciwciała, celem szybkiego diagnozowania podejrzanych pacjentów. Ponadto pozyskano sprzęt ochronny, maseczki, rękawice, kombinezony oraz środki dezynfekcyjne różnorakiego zastosowania. Dzięki pracy całego zespołu udało się pozyskać również 6 tonowy zbiornik tlenowy, który powinien zabezpieczyć ogromne potrzeby zaopatrzenia szpitala w tlen. Należy zauważyć, że w 2019 roku Łużyckie Centrum Medyczne wydatkowało na zakup tlenu kwotę 86 tys. zł, w 2020 roku 109 tys. zł, a tylko w styczniu i lutym 2021 roku już 51 tys. zł. Tak duże zapotrzebowanie tlenowe, które wzrosło z 200 kg na dobę do 1000 kg na dobę, spowodowane jest uruchomieniem urządzeń do wysokoprzepływowej telnoterapii, która to metoda leczenia niejednokrotnie ratuje życie pacjentów chorych na COVID-19. Szpital na dzień dzisiejszy posiada 8 respiratorów na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz 4 typu CEPAP na Oddziale Covidowym.

Przystosowanie szpitala do hospitalizacji pacjentów covidowych wraz z decyzją Wojewody o zaprzestaniu zabiegów planowych, spowodowało znaczny spadek przychodów, w związku z nierealizowaniem zabiegów pozaryczałtowych. Liczba wykonywanych przez Spółkę zabiegów operacyjnych spadła z 2909 w 2019 roku do 2198 w 2020 roku. Ponadto przełożyło się to na niezrealizowanie w 100% kontraktu w zakresach poszczególnych hospitalizacji (spadek ilości pacjentów hospitalizowanych w 2020 roku w stosunku do 2019 roku wyniósł 1961 pacjentów), a to z kolei miało wpływ na brak wzrostu kontraktu, z tytułu realizacji nadwykonań. Strata z tytułu braku wzrostu kontraktu w 2021 roku to szacunkowo ponad milion złotych. Realizacja świadczeń na rzecz pacjentów covidowych nie była zaliczania do wykonania kontraktu podstawowego. Spowodowało to pogorszenie sytuacji finansowej Spółki i jej płynności. Ponadto wzrost najniższego wynagrodzenia w 2020 roku o kwotę 420 tys. zł, niezrekompensowany wzrostem kontraktu przez NFZ i podobnie wzrost najniższego wynagrodzenia w 2021 roku o 240 tys. zł również niezrekompensowany wzrostem kontraktu przez NFZ, miał ogromny wpływ na pogorszenie sytuacji finansowej Spółki. Dodatkowo ustawowe wzrosty wynagrodzeń personelu medycznego w 2020 i 2021 roku również negatywnie wpłynęły na wynik finansowy Spółki i nie były one uwzględniane w finansowaniu usług medycznych na te lata. Znaczny wzrost kosztów energii elektrycznej oraz kosztów energii cieplnej w 2021 roku dodatkowo wpłynie negatywnie na tegoroczny wynik finansowy Spółki.

Od 25 lutego 2021 roku ponownie obserwujemy wzrost liczby zachorowań, przekłada się to na decyzje Wojewody Dolnośląskiego nakładające na nas obowiązek tworzenia łóżek covidowych. Do dnia 24 marca 2021 roku Spółka zobowiązana jest utworzyć 50 łóżek dla pacjentów z podejrzeniem oraz potwierdzonym zakażeniem wirusem SARS CoV-2, w tym 8 łóżek intensywnej terapii oraz 4 łóżka do wentylacji mechanicznej poza oddziałem intensywnej terapii. A od dnia 31 marca 2021 roku mamy zapewnić 79 łóżek dla pacjentów z podejrzeniem oraz potwierdzonym zakażeniem SARS-Cov-2, w tym 10 łóżek intensywnej terapii oraz 4 łózka do wentylacji mechanicznej poza oddziałem intensywnej terapii.

Od długości trzeciej fali pandemii i możliwości realizacji kontraktu podstawowego Zarząd Spółki uzależnia wynik finansowy na 2021 rok. Dyrektorzy szpitali apelują o powstrzymanie konieczności zwrotu do 30 czerwca 2021 roku pieniędzy z tytułu niezrealizowanych świadczeń zdrowotnych w 2020 roku, które szpitale miały wykonać w 2021 roku, ponieważ niepewność obecnej sytuacji oraz konieczność realizacji decyzji Wojewody uniemożliwiają realizację bieżących kontraktów. Zgodnie z ostatnimi doniesieniami z Centrali NFZ, trwają prace w Parlamencie Rzeczpospolitej Polskiej nad nowelizacją ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, pozwalające NFZ na aneksowanie umów, które umożliwi przedłużenie okresów rozliczeniowych do 31.12.2021r. Oznacza to, że szpitale zyskają więcej czasu na rozliczenie tych świadczeń.

Autor: Powiat Lubański