Kontynuujemy publikację krótkich fragmentów mającej się ukazać niebawem książki naszego redakcyjnego kolegi, lubańskiego regionalisty Jarosława Ludowskiego pt. W osłonie trzeciej pancernej. Walki 2 Armii Lotniczej w Operacji Dolnośląskiej i Bitwie Lubańskiej.

Fot. 1. Okładka książki

Zapowiedź pozycji na stronie wydawnictwa Archiwum System – (http://archiwum-system.pl/category/ksiazki/)

20 luty 1945r.

Intensywne walki na ziemi i w powietrzu

W dniu 20 lutego jednostki 6 Korpusu Pancernego gwardii po wyjściu z Czerwonej Wody kontynuowały na północy od Lubania marsz w kierunku Goerlitz. 51 brygada pancerna gwardii uderzała na Wykroty do godz. 10.00 zajmując wieś a następnie podążyła w kierunku Dłużyny Górnej. 52 brygada pancerna gwardii gwardii razem z 22 brygadą piechoty zmotoryzowanej gwardii zaatakowały Bielawę Górną, Sławnikowice i Gronów do godz. 15.30 zajmując dwie ostatnie z wymienionych wsi. 53 brygada pancerna gwardii po opanowaniu Dłużyny Górnej skierowała się na południe w kierunku wsi Przesieczany wdając się w uporczywe walki z przeciwnikiem wspartym jednostkami pancernymi i piechotą zaopatrzoną w pancerfausty.

7 korpus pancerny gwardii koncentrował siły na kierunku lubańskim. 54 i 55 brygady pancerne gwardii po wyjściu z Czerwonej Wody opanowały Godzieszów po czym dotarły w rejon Pisarzowic Dolnych. Tam w okolicy skrzyżowania z szosą na Goerlitz, 4 km na północny-zachód od Lubania, nawiązały walki z jednostkami niemieckimi. 56 brygada pancerna gwardii i 23 brygada piechoty zmotoryzowanej gwardii częścią sił likwidowały włamanie niemieckiej 8 dywizji pancernej na wschód od Lubania, a częścią toczyły walki we wschodnim sektorze miasta. 9 korpus zmechanizowany gwardii osłaniał działania 3 Armii Pancernej Gwardii na południowym skrzydle frontu na odcinku Złotoryja – Sobota – Lwówek Śl. 57 samodzielny pułk czołgów ciężkich korpusu toczył walki w okolicach Niwnic.

Fot. 2. Start eskadry Iliuszynów (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Siły 52 Armii posuwały się na zachód w pasie od Lwówka Śl. poprzez Nowogrodziec, Bielawę aż do Nysy Łużyckiej. Do rzeki w rejonie wsi Prędocice, 15 km na północ od Zgorzelca, dotarły szpice 48 i 78 korpusów piechoty. Jednostki 214 dywizji piechoty w rejonie Lwówka Śl. wspierały działania 9 korpusu zmechanizowanego gwardii.

Fot. 3. Załadunek amunicji kaliber 23 mm do działka lotniczego WJa-23 samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Pogoda tego dnia sprzyjała operacjom lotniczym na terenie walk. Lotniska były przygotowane do startów, podstawa chmur wynosiła 1.000 – 1.500 m, widoczność 4 – 6 km. Samoloty szturmowe i myśliwskie z Legnicy, Lubina i Osłej kontynuowały zadania z dni poprzednich, głownie polegające na przeciwdziałaniu kontratakom wroga. Samoloty operowały w rejonach najbardziej intensywnych starć, w Przesieczanach, Sławnikowicach, wzdłuż szosy Henryków-Godzieszów, w Radostowie, Wolbromowie, Rząsinach, Lubaniu, Gierałtowie, Olszynie i Goerlitz. Prowadzono rozpoznanie lotnicze na rzecz jednostek 3 Armii Pancernej Gwardii.

O części w/w akcji bojowych możemy napisać nieco więcej. O godz. 12.50 rejon Rząsin zaatakował 140 pułk lotnictwa szturmowego gwardii:

20.02.45 r. grupa 8 Ił-2 140 plsz gw, wiodący z-ca d-cy pułku ds. WSS mjr gw. Diewiatarow otrzymała zadanie zniszczenia czołgów i samochodów pancernych w rejonie pomiędzy punktami Klein-Neundorf i Welkersdorf (Wolbromów – Rząsiny – w. a.).

W godz. 12.50 – 12.55 z wysokości od 1.300 m do niskiego pułapu, z jednym podejściem i czterema atakami [grupa] szturmowała i bombardowała 4 czołgi na południowych peryferiach Rząsin i 8 transporterów opancerzonych na zachodnich peryferiach miejscowości.

Jednocześnie dostrzegłszy siłę żywą, zaprzęgi i samochody w samej miejscowości, ogniem z karabinów i działek ostrzeliwała i niszczyła dostrzeżone cele. Odchodząc od punktów ataku grupa została ostrzelana silnym ogniem artylerii przeciwlotniczej małego kalibru z rejonu Hennersdorf (Henryków – w. a.). Wiodący pierwszy dostrzegł ogień przeciwlotniczy. Podał komendę ataku z powietrza. W rezultacie zbiorowego ataku podpalono dwa czołgi i dwa samochody pancerne, rozbito 10 zaprzęgów z ładunkiem, ostrzelano 1 baterię p-lot., zabito i raniono do 20 ludzi siły żywej.

Nie zwracając uwagi na intensywny ogień przeciwlotniczy z Hennersdorf i ogień p-lot. dużego kalibru ze wschodniej i południowo-wschodniej części Lauban, grupa dzięki prawidłowemu i przemyślanemu manewrowi przeciwlotniczemu nie doznała strat i uszkodzeń od art. p-lot.”

Fot. 4. Podwieszanie bomby typu FAB-50 w luku bombowym samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

(…)

Jest to opis jednego z wielu przeprowadzonych tego dnia nalotów na cele wroga. O skali zaangażowania lotnictwa świadczy liczba użytych samolotów. W akcjach udział brało 100 szturmowych Ił-2 i 46 myśliwców Jak-1, 3 i 9. Wykonano 236 samolotowylotów, z czego aż 138 na szturmowanie pozycji wroga, co świadczy o kilkukrotnych lotach w ciągu dnia tych samych załóg. Średni ładunek bombowy na samolot szturmowy wyniósł 381 kg, a zatem tego dnia zrzucono na przeciwnika przynajmniej 38.100 kg bomb. Jako ciekawostkę warto podać szczegółowe zużycie amunicji tylko przez 33 samoloty szturmowe 8 dywizji 1 korpusu, które tego dnia również uczestniczyły w działaniach bojowych:

– bomby lotnicze burzące FAB 100 – 10 szt.
– „ FAB 50 – 13 szt.
– bomby lotnicze odłamkowe AO 100 – 8 szt.
– „ AO 25 – 244 szt.
– „ AO 10 – 44 szt.
– „ AO 2,5 – 80 szt.
– bomby kumulacyjne PTAB – 870 szt.
– pociski rakietowe RS 82 – 27 szt.
– „ RS 132 – 8 szt.
– pociski karabinowe kal. 7,65mm – 9550 szt.
– pociski karabinowe kal. 12,7mm – 300 szt

Czas nalotu wyniósł łącznie 34 godz. 9 min. co daje ok. 1 godz. na samolot, zużycie paliwa wyniosło 1.400 kg.

Fot. 5. Demontaż działka WJa-23 wraz z amunicją z rozbitego samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Rezultatem nalotów jednostek całego korpusu – wg relacji pilotów – było zniszczenie 15 czołgów, 18 transporterów opancerzonych, 13 innych pojazdów i 13 wagonów kolejowych. Doszło do jednej walki powietrznej, nierozstrzygniętej. Odnotowano stratę jednej maszyny. Samolot Ił-2 z mł. lejt. Wasilijem Biczewinem i mł. sierż. Chlebowem ze 143 pułku lotnictwa szturmowego gwardii ostrzelany podczas powrotu do Legnicy lądował awaryjnie w Szczytnicy, 10 km na wschód od Bolesławca.

Tego dnia również kontynuowano przebazowanie jednostek korpusu na nowe lotniska. Do Lubina z Oleśnicy przeleciały samoloty:

140 plsz gw – 11 samolotów Ił-2
142 plsz gw – 13 samolotów Ił-2
143 plsz gw – 1 samolot Ił-2

Nieszczęśliwie zmiana bazy zakończyła się dla pilota 142 plsz gw mł. lejt. gw. Szygina. Nawiasem mówiąc opis tego zdarzenia pokazuje z jakimi problemami borykali się piloci podczas częstych zmian obszarów działania. Otóż po starcie całej ekipy z dotychczasowej bazy w Wilkowie k/Oleśnicy młody i niedoświadczony jeszcze lotnik zapomniał schować podwozie Iliuszyna. Lecąc wolniej szybko pozostał z tyłu za resztą grupy i wskutek utraty orientacji ominął docelowe lotnisko i dotarł aż do Szprotawy. Tam po wylądowaniu i uzupełnieniu paliwa wyruszył w drogę powrotną do Lubina. Po raz kolejny zgubił się w nieznanym terenie i po wyczerpaniu paliwa zdołał wylądować w leśnej przesiece, 2 km na północ od Rudnej. Samolot został doszczętnie rozbity, natomiast lekko ranny pilot następnego dnia wreszcie zdołał dotrzeć do nowej bazy w Lubinie. Tyle że nie własnym samolotem, a przygodnym środkiem transport.

Kolejny, ostatni już fragment książki ukaże się 11 listopada 2016 r.

mgr.inż Jarosław Ludowski jest lubańskim regionalistą i badaczem historii współczesnej Dolnego Śląska. Zawodowo pracuje na stanowisku Kierownika Działu Obsługi Odbiorców i Eksploatacji Sieci w PEC Lubań.

Autor: Jarosław Ludowski

Fot. 1. Okładka (http://archiwum-system.pl/category/ksiazki/)

Fot. 2. Start eskadry Iliuszynów (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Fot. 3. Załadunek amunicji kaliber 23 mm do działka lotniczego WJa-23 samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Fot. 4. Podwieszanie bomby typu FAB-50 w luku bombowym samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki

Fot. 5. Demontaż działka WJa-23 wraz z amunicją z rozbitego samolotu Ił-2 (źr. Internet) – zdjęcie nie pochodzi z książki