Na terenie Gminy Wiejskiej Lubań w miejscowości Henryków Lubański rośnie Cis pospolity uznany za najstarsze drzewo w Polsce i najprawdopodobniej w Europie Środkowej. Cis, którego wiek szacuje się na blisko 1300 lat, ze względu na unikatową wartość przyrodniczą wpisany jest do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody pod nr 395 i jest pod ścisłą ochroną. Niestety  drzewo zaczęło obumierać, z powodu nornic, które pod drzewem znalazły swoje legowisko. Urząd Gminy podjął akcję ratowania tego unikatowego pomnika przyrody, do której włączyć się może każdy z nas.

Lokalizacja Henrykowa Lubańskiego na szlaku św. Jakuba przyciąga wielu turystów. Dodatkowym atutem w rozwoju ruchu turystycznego jest bez wątpienia Cis, który chętnie odwiedzają dzieci i młodzież szkolną – w ramach organizowanych wędrówek pieszych czy rowerowych.

Jeszcze do niedawna piękne, ogromne drzewo, teraz w niczym nie przypomina zacnego pomnika przyrody. Nad umierającym, 1300-letnim drzewem, rozpaczają okoliczni mieszkańcy – nie trzeba być bowiem naukowcem, by zauważyć, że drzewo zaczęło obumierać. Zgodnie z poczynionymi obserwacjami, prowadzonymi przez specjalistów w dziedzinie arborystyki stan drzewa stale się pogarsza. Podejmowane w 2013 i w 2014 roku działania nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Aby ten niepowtarzalny okaz zachował żywotność i mógł cieszyć kolejne pokolenia, przeprowadzono szereg prac mających na celu zdiagnozowanie przyczyny pogarszającego się stanu cisa.

W chwili obecnej znane są powody, które bezpośrednio przyczyniły się do obumierania drzewa. Badania terenowe wykazały, że pod drzewem zlokalizowane są liczne korytarze gryzoni. Z tego powodu część korzeni zamiera, jak również warunki wilgotnościowe są niewłaściwe. Gleba pod cisem jest częściowo zdegradowana przez zanieczyszczenie gruzem. Ostatnia obserwacja w terenie wskazuje również na konieczność bardziej zdecydowanych kroków mających za zadanie wyeliminowanie czynników szkodliwych dla drzewa, poprawę warunków glebowych w obrębie systemu korzeniowego, stworzenia optymalnych warunków do regeneracji drzewa także w obrębie korony, a w rezultacie zahamowania procesu obumierania i docelowe spowodowanie regeneracji drzewa. Niezbędnym warunkiem wydłużenia życia drzewa jest zwalczenie gryzoni oraz wypełnienie korytarzy pod drzewem specjalnym podłożem o dobrych właściwościach.

Podjęcie natychmiastowych działań ratujących drzewo wymaga niestety zaangażowania znacznych środków finansowych. Wydatki w latach kolejnych będą możliwe do określenia po zebraniu dodatkowych danych. Pozyskanie funduszy z innych źródeł aniżeli budżet gminy, pozwoli na wykonanie prac zarówno w roku bieżącym jak i w okresach przyszłych. Należy zaznaczyć, że opiekę nad drzewem powierzono jednemu z najbardziej doświadczonych polskich arborystów, specjaliście w zakresie drzew pomnikowych, który wraz z grupą pasjonatów za przysłowiowe „dziękuję” na bieżąco monitoruje stan drzewa.

– Stan drzewa stale się pogarsza, a podejmowane prace zlecone i wykonane przez ostatnie dwa lata nie przyniosły wyczekiwanych oczekiwań. Tegoroczne lato – wysokie temperatury i susza – przyspiesza obumieranie drzewa. Jednak wierzymy, że uda się zahamować proces degradacji cisa, który stanowi atrakcję turystyczną – mówi Wójt Gminy Lubań Zbigniew Hercuń.

Uwzględniając powyższe jak również licząc na Państwa przychylność, Władze Gminy Wiejskiej Lubań proszą o wsparcie finansowe na ratowanie najstarszego drzewa w Polsce. Każda, nawet symboliczna kwota przekazana na ten wzniosły cel, pozwoli Państwu aktywnie włączyć się w akcję „Ratujemy Cisa w Henrykowie Lubańskim”.

Nr konta na które można wpłacać środki: 24 1930 1275 2272 0244 8859 0001 (Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. oddział Zgorzelec, filia Lubań) z dopiskiem „RATUJEMY CISA W HENRYKOWIE LUBAŃSKIM”