Lech Wałęsa podpisuje porozumienie gdańskie (z lewej strony Wałęsy porozumienie podpisuje wicepremier rządu PRL Mieczysław Jagielski) 

Dokładnie 40 lat temu, o godzinie 17.00 w sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisane zostało porozumienie między Komisją Rządową a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, reprezentującym ponad 700 zakładów z całej Polski. 

Porozumienie, które podpisali przewodniczący MKS Lech Wałęsa i wicepremier Mieczysław Jagielski, w konsekwencji doprowadziło ono do powstania NSZZ „Solidarność” – pierwszej w krajach komunistycznych, niezależnej od władz, legalnej organizacji związkowej. Porozumienia Sierpniowe (w sumie podpisano 4 porozumienia o czym piszemy poniżej) i powstanie „Solidarności” stały się też początkiem przemian, które nastąpiły w Polsce 9 lat później w 1989 roku.

Delegacja rządowa zgodziła się m.in. na utworzenie nowych, niezależnych, samorządnych związków zawodowych, prawo do strajku, budowę pomnika ofiar Grudnia 1970, transmisje niedzielnych mszy św. w Polskim Radiu i ograniczenie cenzury. Przyjęto też zapis, że nowe związki zawodowe uznają kierowniczą rolę PZPR w państwie. Uroczystość podpisania porozumienia w Gdańsku transmitowała TVP.

Po stronie strajkujących (oprócz Lecha Wałęsy) były tacy działacze MKS jak m.in.: Anna Walentynowicz, Henryka Krzywonos, Joanna Gwiazda, Andrzej Gwiazda, Kornel Morawiecki, Henryk Wujec, Bogdan Borusewicz, Bogdan Lis, Władysław Frasyniuk i wielu innych.

Porozumienia Sierpniowe 

Porozumienia Sierpniowe to cztery porozumienia zawarte przez rząd PRL z komitetami strajkowymi powstałymi w 1980. Porozumienia zakończyły wydarzenia Sierpnia 1980. Były to kolejno:

-porozumienie w Szczecinie – 30 sierpnia 1980, sygnowane przez Mariana Jurczyka (z ramienia rządu przez Kazimierza Barcikowskiego);

-porozumienie w Gdańsku – 31 sierpnia 1980, sygnowane przez Lecha Wałęsę – w sali BHP Stoczni Gdańskiej im. Lenina, charakterystycznym wielkim długopisem (z ramienia rządu przez Mieczysława Jagielskiego);

-porozumienie w Jastrzębiu-Zdroju – 3 września 1980, sygnowane przez Jarosława Sienkiewicza z MKS przy KWK Manifest Lipcowy (z ramienia rządu przez Aleksandra Kopcia);

-porozumienie w Hucie Katowice (Dąbrowa Górnicza) – 11 września 1980, sygnowane przez Zbigniewa Kupisiewicza (z ramienia rządu przez Franciszka Kaima).

W pierwszym punkcie porozumień gdańskich stwierdzano, że działalność związków zawodowych nie spełniła nadziei i oczekiwań pracowników, dlatego uznaje się za celowe powołanie nowych, samorządnych związków zawodowych, które byłyby autentycznym reprezentantem klasy pracującej. Na podstawie tego punktu dopuszczono do zarejestrowania NSZZ „Solidarność”.

Warto przypomnieć, że pierwsze struktury nowego związku tj. NSZZ „Solidarność” w naszym regionie, powstały w Lubaniu w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego z inicjatywy Stanisława Kostki i Jana Zaguły (w filmie Jan Zaguła opowiada o powstaniu „Solidarności” w ZNTK Lubań:

W dalszej części podpisanych porozumień, rząd zobowiązał się m.in. do wniesienia do Sejmu ustawy o ograniczeniu cenzury. Władze zobowiązały się do ponownego zatrudnienia osób zwolnionych z pracy po wydarzeniach 1970 i 1976. W kwestii gospodarczej władze zobowiązały się do opublikowania podstawowych założeń reformy i umożliwienia nad nią publicznej dyskusji. Reforma miała opierać się na zwiększonej samodzielności przedsiębiorstw i udziale samorządu robotniczego w zarządzaniu.

Oprac. SP