19 Pułk Piechoty był bardzo znany w całych Prusach ze swej bitności i tradycji. w Lubaniu stacjonował 2 batalion 19 Pułku Piechoty im. von Courbière’ (2 Poznański) (niem. Infanterie-Regiment von Courbière (2. Posensches) Nr. 19, wchodzący w skład V Korpusu Armii Niemieckiej – pisze znany lubański regionalista Janusz Kulczycki.

Po sukcesach armii niemieckiej w wojnach z Danią w 1864 r., Austrią w 1866 r. i Francją w 1870/71 r. powszechnie uważano w Europie, że armia niemiecka jest najlepsza na świecie. W społeczeństwie niemieckim wojsko posiadało uprzywilejowaną pozycję, dużo wyższą niż władza cywilna. Przed I wojną światową armię niemiecką tworzyły cztery oddzielne kontyngenty: pruski, bawarski, wirtemberski i saski. Armia ta podzielona była na 25 okręgów armijnych, w których stacjonowała taka sama liczba korpusów czynnych. W dniu 2 sierpnia 1914 r. dowództwo niemieckie sformowało dodatkowe 20 korpusów rezerwowych piechoty oraz 4 korpusy rezerwowe kawalerii.

Orkiestra pułkowa z lubańskiego 19 pułku piechoty fot. ze zb. J.Kulczycki

Żołnierze lubańskiej dziewiętnastki na froncie zachodnim Francja 1915r. fot. ze zbiorów J.Kulczycki

W momencie wybuchu Wielkiej Wojny w Lubaniu stacjonował 2 batalion 19 Pułku Piechoty im. von Courbière’ (2 Poznański) (niem. Infanterie-Regiment von Courbière (2. Posensches) Nr. 19, wchodzący w skład V Korpusu Armii Niemieckiej. 19 Pułk Piechoty był bardzo znany w całych Prusach ze swej bitności i tradycji. Jego powstanie sięga początku XIX w., kiedy to 1 lutego 1813 r. rozkazem Rady Ministrów powołano do życia 2-gi Zachodnio-Pruski Pułk Piechoty. Formacja ta stoczyła setki bitew na frontach wielu wojen toczonych przez Prusy w XIX wieku (wspomniane już wojny z Danią, Austrią i Francją). Pułk w skład którego wchodził późniejszy lubański batalion, otrzymał w 1889 r. od cesarza Niemiec Wilhelma II zaszczytne imię „von Courbière”. Baron de ľHomme de Courbière był bohaterem wojen napoleońskich. Do historii przeszła bohaterska obrona pod jego dowództwem twierdzy Grudziądz, kiedy to wojska francuskie przez cały rok 1807 (od 12 stycznia do 12 grudnia) bezskutecznie próbowały ją zdobyć. Tam też 25 lipca 1811 roku złożono doczesne szczątki barona. W sierpniu 1914 r. lubański batalion pod dowództwem swojego komendanta majora Johannesa Barona (poległ 23.09.1914 r. pod La Chalade we Francji) wyruszył na front zachodni. Pierwsze bitwy żołnierze z lubańskiej dziewiętnastki stoczyli już 22.08.1914 r. pod Longwy i pod Marville w Alzacji. Kolejne batalie we Francji, w których uczestniczył lubański batalion miały miejsce:

•  między rzekami Mozą i Mozelą (od 25.09.2014 r. do 13.09.1916 r.),
•  pod Verdun (od 26.09.1916 r. do 23.10 1916 r.) – uważana za najkrwawszą bitwę w dziejach świata,
•  nad rzeką Aisne (od 01.11.1916 r. do 13.02.1917 r.),
•  pod Combres i Grande Tranchee (od 17.02.1917 r. do 26.04.1917 r.),
•  nad rzeką Aisne oraz w Szampanii (od 02.05.1917 r. do 27.05.1917 r.),
•  pod Juvincourt w Szampanii (od 16.06.1917 r. do 06.09.1917 r.),
•  na południe od rzeki Ailette (od 24.10.1917 r. do 02.11.1917 r.),
•  w tzw. Wielkiej Bitwie (od 21.03.1918 r. do 15.04.1918 r.),
•  pod Soissons i pod Reims (od 18 do 25.08.1018 r.),
•  w Szampanii i pod Suippes (od 10.09.1918 r. do 17.10.1918 r.).

Okolicznościowy medal i krzyż lubańskiego 19 Pułku Piechoty zbiory J.Kulczycki

Pagon oficerski 19 Pułku Piechoty z Lubania zbiory J.Kulczycki

Pieczęć papierowa II batalionu 19 Pułku Piechoty z Lubania zbiory J.Kulczycki

13 listopada 1918 r. lubański batalion zakończył swój szlak bojowy we Francji i wyruszył w drogę powrotną do ojczyzny. Po zakończeniu I wojny światowej, na mocy porozumień pokojowych zawartych w Wersalu, rozwiązano w lipcu 1919 roku 19 pułk piechoty. Lubański batalion poszedł do cywila, a koszary wojskowe przeznaczono na mieszkania.

Janusz Kulczycki jest regionalistą, badaczem historii Lubania oraz całych Górnych Łużyc i publicystą. Jest również współzałożycielem i prezesem Stowarzyszenia Miłośników Górnych Łużyc w Lubaniu.

Autor: Janusz Kulczycki naszeluzyce.pl